Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm ♦ Quyển 18
Lúc bấy giờ Tinh Tấn Tuệ Bồ-tát nói với Pháp Tuệ Bồ-tát rằng:
"Phật tử! Khi đại Bồ-tát sơ phát tâm để cầu Nhất Thiết Trí, họ thành tựu vô lượng công đức như thế, đầy đủ trang nghiêm lớn, thăng lên cỗ xe của Nhất Thiết Trí, vào chánh vị của Bồ-tát, xả bỏ các pháp thế gian, đắc Pháp xuất thế của Phật, được chư Phật thuở quá khứ, hiện tại, cùng vị lai nhiếp thọ, và chắc chắn đạt đến nơi cứu cánh của Đạo vô thượng.
Chư Bồ-tát kia làm sao tu tập ở trong giáo Pháp của Phật, để mà:
- khiến chư Như Lai đều sanh hoan hỷ;
- vào trụ xứ của chư Bồ-tát;
- tất cả đại hành đều được thanh tịnh;
- toàn bộ đại nguyện khiến đều mãn túc;
- được tạng rộng lớn của chư Bồ-tát;
- tùy các chúng sanh đáng hóa độ mà luôn thuyết Pháp cho họ;
- không bao giờ từ bỏ các thực hành Đến Bờ Kia;
- các chúng sanh nào mà họ tưởng nhớ thì đều khiến được độ;
- nối tiếp mạng mạch của Tam Bảo để chẳng bị đoạn tuyệt;
- và căn lành với phương tiện đều chân thật bất hư.
Phật tử! Chư Bồ-tát kia sẽ dùng phương tiện gì để có thể khiến Pháp này được viên mãn? Xin Nhân Giả rủ lòng thương xót mà tuyên nói cho tôi. Các vị ở trong đại hội này, không ai mà chẳng thích nghe.
Lại nữa, như chư đại Bồ-tát:
Làm sao luôn siêng tu tập;
Làm sao diệt trừ tất cả vô minh hắc ám;
Làm sao hàng phục ma oán;
Làm sao chế ngự các ngoại đạo;
Làm sao vĩnh viễn rửa sạch hết thảy phiền não và tâm cấu nhiễm;
Làm sao có thể thành tựu tất cả căn lành;
Làm sao vĩnh viễn ra khỏi hết thảy đường ác và các nạn;
Làm sao thanh tịnh tất cả cảnh giới của đại trí;
Làm sao thành tựu công đức thanh tịnh của hết thảy lãnh vực của Bồ-tát, các Pháp Đến Bờ Kia, Tổng Trì, Đẳng Trì, Sáu Thần Thông, Ba Minh, và Bốn Không Sợ Hãi;
Làm sao trang nghiêm tất cả quốc độ của chư Phật và cũng như các tướng hảo;
Làm sao thành tựu mãn túc nghiệp của thân ngữ ý;
Làm sao khéo biết chỗ thực hành cảnh giới của Mười Lực, Bốn Không Sợ Hãi, 18 Pháp Chỉ Dành Riêng cho Phật, và Nhất Thiết Trí Trí của hết thảy chư Phật Như Lai;
Làm sao vì muốn thành thục tất cả chúng sanh nên tùy theo sở thích của họ mà tuyển chọn cõi Phật;
Làm sao tùy theo căn tánh và thời gian thích hợp của chúng sanh mà thuyết Pháp cho họ;
Làm sao đủ mọi vô lượng Phật sự rộng lớn, cũng như vô lượng Pháp công đức khác, các thực hành, các Đạo, cùng các cảnh giới thảy đều viên mãn, và mau được công đức bình đẳng với Như Lai;
Làm sao có thể thủ hộ, khai thị diễn nói, và nhiếp trì Chánh Pháp chẳng có cùng tận ở trong Pháp tạng đã tích tập bởi chư Như Lai, Ưng Cúng, Chánh Đẳng Giác khi tu Bồ-tát hành suốt trăm ngàn vô số kiếp mà chúng ma ngoại đạo vẫn không thể cản trở hay phá hoại;
Làm sao khi diễn nói Pháp ở tất cả thế giới mà được các thiên vương, long vương, quỷ tiệp tật vương, tầm hương thần vương, phi thiên vương, kim sí điểu vương, nghi thần vương, đại mãng xà vương, nhân vương, Phạm Vương, và Như Lai Pháp Vương thảy đều thủ hộ;
Làm sao được tất cả thế gian cung kính cúng dường, luôn được chư Phật hộ niệm cùng đồng ban cho thọ quán đảnh, và hết thảy Bồ-tát cũng đều kính mến;
Làm sao được sức mạnh của căn lành, tăng trưởng Pháp bạch tịnh, khai diễn Pháp tạng sâu xa của Như Lai, và dùng nhiếp trì Chánh Pháp để tự trang nghiêm.
Xin Nhân Giả hãy diễn nói các thực hành theo thứ tự của tất cả Bồ-tát."
Lúc bấy giờ Tinh Tấn Tuệ Bồ-tát muốn tuyên lại nghĩa lý ở trên nên nói kệ rằng:
"Bậc đại danh xưng khéo diễn nói
Bồ-tát thành tựu Pháp công đức
Vào sâu vô biên quảng đại hành
Đầy đủ thanh tịnh trí vô sư
Nếu có Bồ-tát sơ phát tâm
Thành tựu phước đức và trí tuệ
Vào ly sanh vị siêu thế gian
Được khắp chánh đẳng Pháp tuệ giác
Họ lại làm sao trong Phật Pháp
Kiên cố siêng tu chuyển tăng thắng
Khiến chư Như Lai đều hoan hỷ
Mau vào lãnh vực mà Phật trụ
Hành nguyện thanh tịnh đều viên mãn
Cùng được quảng đại tạng trí tuệ
Luôn khéo thuyết Pháp độ chúng sanh
Mà tâm chẳng nương không chấp trước
Pháp Đến Bờ Kia của Bồ-tát
Trọn khéo tu hành không khuyết giảm
Nhớ tưởng chúng sanh đều cứu độ
Luôn trì chẳng đoạn mạng mạch Phật
Việc làm kiên cố không uổng phí
Mọi việc thành công được xuất ly
Như bậc Tối Thắng chỗ tu hành
Đạo thanh tịnh kia nguyện tuyên nói
Vĩnh viễn phá tan vô minh ám
Hàng phục chúng ma cùng ngoại đạo
Toàn bộ cấu uế gột rửa sạch
Được gần Như Lai đại trí tuệ
Vĩnh lìa đường ác mọi hiểm nạn
Thanh tịnh đại trí cảnh thù thắng
Đạt sức diệu Đạo gần thượng Tôn
Tất cả công đức đều thành tựu
Chứng đắc Như Lai trí tối thắng
Trụ ở vô lượng các quốc độ
Tùy tâm chúng sanh mà thuyết Pháp
Làm những Phật sự rất rộng lớn
Làm sao mà đắc các diệu Đạo
Khai diễn Như Lai tạng Chánh Pháp
Luôn khéo thọ trì Pháp chư Phật
Không ai vượt hơn không ai bằng
Làm sao chẳng sợ như sư tử
Sở hành thanh tịnh như trăng rằm
Làm sao tu tập Phật công đức
Giống như hoa sen chẳng dính nước"
Lúc bấy giờ Pháp Tuệ Bồ-tát nói với Tinh Tấn Tuệ Bồ-tát rằng:
"Lành thay, Phật tử! Nay ngài vì muốn làm nhiều lợi ích, mang đến nhiều an vui, ban cho ân huệ lành, cùng thương xót chư thiên và người trong thế gian mà hỏi về các thực hành thanh tịnh tu tập của Bồ-tát.
Phật tử! Ngài trụ ở Pháp chân thật, phát khởi đại tinh tấn, tăng trưởng đến không thoái chuyển, và đã được giải thoát. Ngài có thể hỏi như thế thì tức đồng như chư Như Lai.
Lắng nghe, lắng nghe và khéo tư duy! Tôi nay nương sức uy thần của Phật mà nói một chút ở trong đó cho ngài.
Phật tử! Đại Bồ-tát đã phát tâm để đắc Nhất Thiết Trí thì nên lìa si ám, tinh cần thủ hộ, và chớ để mình buông lung.
❖
Phật tử! Đại Bồ-tát trụ mười loại Pháp để mình không được buông lung. Những gì là mười?
1. hộ trì các giới luật
2. lìa xa ngu si và thanh tịnh Đạo tâm
3. lòng ưa thích chất trực và rời nịnh hót dối trá
4. siêng tu căn lành mà không hề thoái chuyển
5. luôn khéo tư duy về phát tâm mà mình đã làm
6. chẳng thích gần gũi những kẻ phàm phu ở trong chúng tại gia hay xuất gia
7. tu hành các nghiệp lành mà không mong cầu quả báo của thế gian
8. vĩnh viễn lìa Nhị Thừa và thực hành Đạo Bồ-tát
9. thích tu tập những việc lành để chúng chẳng bị đoạn tuyệt
10. luôn khéo quán sát sức kiên trì của mình
Phật tử! Nếu chư Bồ-tát tu hành mười Pháp này thì được gọi là trụ không buông lung.
❖
Phật tử! Đại Bồ-tát trụ không buông lung sẽ được mười loại thanh tịnh. Những gì là mười?
1. như thuyết tu hành
2. thành tựu niệm và sự hiểu biết
3. trụ sâu trong định mà chẳng hôn trầm hay bồn chồn
4. thích thú Pháp của Phật mà không hề lười biếng hay ngừng nghỉ
5. tùy theo Pháp đã nghe mà như lý quán sát và đầy đủ sanh ra xảo diệu trí tuệ
6. vào sâu trong tĩnh lự và đắc thần thông của Phật
7. tâm họ bình đẳng chẳng có cao thấp
8. đối với các chúng sanh dù là thượng, trung, hay hạ, tâm họ không chướng ngại tựa như đại địa và bình đẳng làm lợi ích cho tất cả
9. hễ gặp chúng sanh nào dù với một lần phát khởi Đạo tâm, họ tôn trọng phụng sự giống như hòa thượng
10. khi ở nơi của vị hòa thượng truyền giới, thầy giáo thọ, tất cả Bồ-tát, các vị Thiện Tri Thức, hoặc Pháp sư, họ luôn sanh tôn trọng và phụng sự cúng dường
Phật tử! Đây gọi là mười loại thanh tịnh của Bồ-tát trụ không buông lung.
Phật tử! Đại Bồ-tát trụ không buông lung sẽ phát khởi đại tinh tấn, sanh khởi chánh niệm, sanh ra khát vọng thù thắng, và chẳng ngừng nghỉ ở trong việc họ làm. Tâm họ không có nương vào bất kỳ pháp nào. Họ có thể siêng năng tu tập các Pháp sâu xa, vào cánh cổng vô tranh, và tăng trưởng tâm rộng lớn. Họ có thể tùy thuận cùng biết rõ vô biên Pháp của Phật và khiến chư Như Lai thảy đều hoan hỷ.
❖
Phật tử! Đại Bồ-tát lại có mười Pháp mà có thể khiến hết thảy chư Phật hoan hỷ. Những gì là mười?
1. tinh tấn không thoái lui
2. chẳng luyến tiếc thân mạng
3. không hề mong cầu ở các lợi dưỡng
4. biết tất cả pháp đều như hư không
5. khéo có thể quán sát và vào khắp Pháp Giới
6. biết dấu ấn của các pháp với tâm chẳng ỷ lại hay chấp trước
7. luôn phát đại nguyện
8. thành tựu ánh sáng của thanh tịnh, an nhẫn, và hiểu biết
9. quán sát Pháp lành của chính mình và tâm không tăng hay giảm
10. nương vào cánh cổng vô nguyện mà tu các thực hành thanh tịnh
Phật tử! Đây gọi là Bồ-tát trụ mười Pháp mà có thể khiến hết thảy Như Lai hoan hỷ.
❖
Phật tử! Lại có mười Pháp mà có thể khiến tất cả chư Phật hoan hỷ. Những gì là mười? Đó là:
[1] an trụ trong không buông lung
[2] an trụ trong Vô Sanh Nhẫn
[3] an trụ trong đại từ
[4] an trụ trong đại bi
[5] an trụ trong mãn túc của các Pháp Đến Bờ Kia
[6] an trụ trong các thực hành
[7] an trụ trong đại nguyện
[8] an trụ trong thiện xảo phương tiện
[9] an trụ trong sức dũng mãnh
[10] an trụ trong trí tuệ của quán sát tất cả pháp đều chẳng chỗ trụ và tựa như hư không
Phật tử! Nếu chư Bồ-tát nào trụ mười Pháp này, họ có thể khiến hết thảy chư Phật hoan hỷ.
❖
Phật tử! Có mười Pháp mà có thể khiến chư Bồ-tát mau vào các lãnh vực. Những gì là mười?
1. thiện xảo cùng viên mãn của hai thực hành: phước đức và hiểu biết
2. có thể thành tựu đại trang nghiêm của con đường Đến Bờ Kia
3. trí tuệ minh đạt mà chẳng chạy theo lời nói của người khác
4. phụng sự Thiện Tri Thức và không bao giờ lìa bỏ họ
5. luôn tu hành tinh tấn mà chẳng chút lười biếng
6. khéo có thể an trụ trong thần lực của Như Lai
7. tu tập tất cả căn lành mà không sanh mệt mỏi
8. dùng tâm thâm sâu và sự hiểu biết sắc bén để tự trang nghiêm với Pháp Đại Thừa
9. tâm chẳng có chỗ trụ ở trong Pháp môn của mỗi lãnh vực liên tiếp
10. có căn lành và phương tiện đồng một thể tánh với chư Phật ở ba đời
Phật tử! Đây là mười Pháp mà có thể khiến chư Bồ-tát mau vào các lãnh vực.
❖
Lại nữa, Phật tử! Khi chư Bồ-tát mới trụ ở lãnh vực, họ nên khéo quán sát:
- tùy thuận với hết thảy Pháp môn của họ;
- tùy thuận với toàn bộ trí tuệ sâu xa của họ;
- tùy thuận với các nhân tu hành;
- tùy thuận với các quả chứng đắc;
- tùy thuận với cảnh giới của họ;
- tùy thuận với sức mạnh và công dụng của họ;
- tùy thuận với thị hiện của họ;
- tùy thuận với phân biệt của họ;
- và tùy thuận với những gì đạt được của họ.
Khi đã khéo quán sát hết những điều này, họ biết tất cả pháp đều chỉ là tâm của mình nên không có chỗ để chấp trước. Khi đã biết như thế rồi, lúc vào lãnh vực của Bồ-tát, họ có thể khéo an trụ ở trong đó.
Phật tử! Chư Bồ-tát kia tư duy như vầy:
'Chúng ta phải nên mau vào các lãnh vực.
Vì sao thế? Bởi nếu trụ trong từng lãnh vực liên tiếp, chúng ta sẽ thành tựu công đức quảng đại như vậy.
Khi đã trọn đủ công đức, chúng ta sẽ dần dần vào lãnh vực của Phật. Một khi đã trụ ở lãnh vực của Phật, chúng ta sẽ có thể làm những Phật sự rộng lớn. Bởi vậy chúng ta phải luôn luôn tinh cần tu tập chẳng hề ngừng nghỉ và không hề chán ghét hay mệt mỏi, rồi dùng đại công đức như thế mà tự trang nghiêm để vào lãnh vực của Bồ-tát.'
❖
Phật tử! Có mười loại Pháp mà khiến các thực hành của chư Bồ-tát được thanh tịnh. Những gì là mười?
1. xả bỏ hết tài sản để thỏa lòng chúng sanh
2. trì giới thanh tịnh không chỗ hủy phạm
3. an nhẫn nhu hòa chẳng có cùng tận
4. siêng tu mọi thực hành không bao giờ thoái chuyển
5. dùng sức chánh niệm để tâm chẳng mê muội hay rối loạn
6. phân biệt và biết rõ vô lượng pháp
7. tu tập tất cả thực hành mà không chấp trước chúng
8. tâm họ bất động tựa như vua núi
9. rộng độ chúng sanh tựa như kiều lương
10. biết hết thảy chúng sanh đồng một thể tánh với chư Như Lai
Phật tử! Đây là mười loại Pháp mà khiến các thực hành của chư Bồ-tát được thanh tịnh.
❖
Khi các thực hành của Bồ-tát đã được thanh tịnh, họ lại được mười loại Pháp thù thắng đặc biệt. Những gì là mười?
1. chư Phật ở phương khác thảy đều hộ niệm
2. căn lành trở nên thù thắng đặc biệt và trội hơn những ai ở cùng đẳng cấp
3. khéo có thể lãnh thọ sức gia trì của Phật
4. luôn tìm được thiện nhân để làm chỗ nương tựa
5. an trụ trong tinh tấn và không bao giờ buông lung
6. biết tất cả pháp bình đẳng và không sai khác
7. tâm luôn an trụ ở vô thượng đại bi
8. như thật quán sát các pháp và sanh ra trí tuệ vi diệu
9. có thể khéo tu hành thiện xảo và phương tiện nhiệm mầu
10. có thể biết sức phương tiện của Như Lai
Phật tử! Đây là mười loại Pháp thù thắng đặc biệt của Bồ-tát.
❖
Phật tử! Bồ-tát có mười loại thệ nguyện thanh tịnh. Những gì là mười?
1. nguyện thành thục chúng sanh mà chẳng hề mệt mỏi
2. nguyện thực hành trọn đủ nhiều việc thiện và thanh tịnh mọi thế giới
3. nguyện phụng sự và luôn sanh lòng tôn trọng Như Lai
4. nguyện hộ trì Chánh Pháp mà không hề luyến tiếc thân mạng
5. nguyện dùng sự hiểu biết để quán sát và vào tất cả cõi Phật
6. nguyện đồng một thể tánh với chư Bồ-tát
7. nguyện vào cánh cổng của Như Lai và liễu đạt hết thảy pháp
8. nguyện ai thấy mình sẽ sanh tín tâm và không ai mà chẳng được lợi ích
9. nguyện dùng thần lực để trụ ở thế gian cho đến hết tất cả kiếp vị lai
10. nguyện đầy đủ các thực hành của Phổ Hiền và thanh tịnh những cánh cổng đến Nhất Thiết Chủng Trí
Phật tử! Đây là mười loại thệ nguyện thanh tịnh của Bồ-tát.
❖
Phật tử! Bồ-tát trụ mười loại Pháp mà khiến các đại nguyện đều được viên mãn. Những gì là mười?
1. lòng không chán ghét hay mệt mỏi
2. đầy đủ trang nghiêm lớn
3. ghi nhớ nguyện lực thù thắng của chư Bồ-tát
4. khi nghe về các cõi Phật thì đều nguyện vãng sanh đến
5. tâm thâm sâu dài lâu cho đến hết tất cả kiếp vị lai
6. nguyện trọn thành tựu hết thảy chúng sanh
7. trụ tất cả kiếp mà chẳng cho là nhọc nhằn
8. thọ hết thảy khổ mà không sanh chán ghét
9. lòng chẳng tham trước đối với mọi vui sướng
10. luôn tinh cần thủ hộ Pháp môn vô thượng
❖
Phật tử! Khi Bồ-tát mãn túc thệ nguyện như thế, họ liền được mười loại tạng vô tận. Những gì là mười? Đó là:
[1] tạng vô tận của thấy khắp chư Phật
[2] tạng vô tận của Tổng Trì chẳng quên
[3] tạng vô tận của quyết định liễu đạt các pháp
[4] tạng vô tận của đại bi cứu hộ
[5] tạng vô tận của đủ mọi Đẳng Trì
[6] tạng vô tận của phước đức rộng lớn thỏa lòng chúng sanh
[7] tạng vô tận của trí tuệ sâu xa để diễn nói tất cả pháp
[8] tạng vô tận của thần thông có được từ quả báo
[9] tạng vô tận của trụ vô lượng kiếp
[10] tạng vô tận của vào vô biên thế giới
Phật tử! Đây là Mười Tạng Vô Tận của Bồ-tát.
❖
Sau khi đã được mười loại tạng này, với phước đức cụ túc và trí tuệ thanh tịnh, Bồ-tát tùy theo sự thích hợp của các chúng sanh mà thuyết Pháp cho họ.
Phật tử! Bồ-tát làm sao tùy theo sự thích hợp của các chúng sanh mà thuyết Pháp cho họ? Đó là:
- biết việc làm của họ,
- biết nhân duyên của họ,
- biết tâm hành của họ,
- và biết khát vọng của họ.
- những ai nhiều tham dục thì dạy bất tịnh;
- những ai nhiều sân hận thì dạy đại từ;
- những ai nhiều si mê thì dạy siêng quán sát;
- những ai có mỗi phần bằng nhau của ba độc thì dạy Pháp môn thành tựu sự hiểu biết thù thắng;
- những ai thích sanh tử thì dạy ba loại khổ;
- những ai chấp trước xứ sở thì dạy rỗng không và vắng lặng của nơi xứ;
- những ai với tâm lười biếng thì dạy đại tinh tấn;
- những ai ôm tánh ngã mạn thì dạy bình đẳng của các pháp;
- những ai nhiều nịnh hót dối trá thì dạy về tâm chất trực của Bồ-tát;
- và những ai thích tịch tĩnh thì rộng thuyết giảng Pháp để khiến họ thành tựu.
Bồ-tát như thế tùy theo sự thích hợp của các chúng sanh mà thuyết Pháp cho họ.
Khi Bồ-tát thuyết Pháp cho họ:
- văn tự liên kết chặt chẽ với ý nghĩa không trái nghịch hay sai lầm;
- quán sát cái gì ở trước và theo sau của các pháp để rồi phân biệt chúng bằng sự hiểu biết;
- thẩm định cái gì đúng và cái gì sai mà chẳng trái ngược với Pháp ấn;
- thứ tự kiến lập vô biên cánh cổng của thực hành để khiến các chúng sanh chặt đứt mọi nghi ngờ;
- khéo biết các căn và vào giáo Pháp của Như Lai;
- chứng đắc cực điểm của chân thật và biết pháp bình đẳng;
- cắt đứt mọi yêu thích đối với các pháp và trừ bỏ tất cả chấp trước;
- luôn nhớ chư Phật với lòng chẳng tạm rời;
- biết rõ thể tánh bình đẳng của âm thanh;
- tâm không chấp trước đối với mọi lời nói;
- thiện xảo dùng thí dụ và chẳng trái ngược với nhau;
- khiến đều được giác ngộ đến hết thảy chư Phật về trí thân bình đẳng hiện khắp tùy theo căn cơ.
Bồ-tát vì các chúng sanh mà diễn nói Pháp như thế, rồi tự mình tu tập, tăng trưởng lợi ích, không từ bỏ các Độ, và đầy đủ trang nghiêm của con đường Đến Bờ Kia.
Bấy giờ, vì khiến lòng của chúng sanh mãn túc, nếu Bồ-tát xả bỏ cả trong lẫn ngoài mà chẳng hề chấp trước, thì liền có thể thanh tịnh Bố Thí Đến Bờ Kia.
Nếu họ thọ trì trọn vẹn các giới luật mà chẳng hề chấp trước và vĩnh viễn lìa ngã mạn, thì liền có thể thanh tịnh Tịnh Giới Đến Bờ Kia.
Nếu họ có thể nhẫn chịu hết mọi điều ác trong khi giữ tâm mình bình đẳng đối với các chúng sanh mà không bị dao động tựa như đại địa có thể chống đỡ tất cả, thì liền có thể thanh tịnh An Nhẫn Đến Bờ Kia.
Nếu họ phát khởi nhiều thứ nghiệp ở mọi nơi, luôn tu tập chẳng ngừng, không bao giờ thoái chuyển trong những việc mình làm, kiên trì với sức mạnh dũng mãnh mà chẳng ai có thể chế phục, và không nắm giữ mà cũng không từ bỏ các công đức nhưng lại có thể mãn túc hết thảy cánh cổng của sự hiểu biết, thì liền có thể thanh tịnh Tinh Tấn Đến Bờ Kia.
Nếu họ chẳng hề tham trước đối với trần cảnh của năm dục,
- có thể thành tựu hết các loại định theo thứ tự,
- luôn chánh tư duy không trụ không xuất mà có thể tiêu diệt tất cả phiền não,
- sanh ra vô lượng cánh cổng Đẳng Trì,
- thành tựu vô biên sức thần thông lớn,
- có thể vào các Đẳng Trì trong thứ tự của thuận chiều hay ngược chiều,
- ở trong một cánh cổng Đẳng Trì mà đồng thời có thể vào vô biên cánh cổng Đẳng Trì,
- biết rõ cảnh giới của hết thảy Đẳng Trì,
- không trái nghịch đối với bất kỳ dấu ấn hiểu biết nào của Đẳng Trì hay Đẳng Chí,
- và có thể mau vào lãnh vực của Nhất Thiết Trí,
thì liền có thể thanh tịnh Tĩnh Lự Đến Bờ Kia.
Nếu họ ở nơi chư Phật nghe Pháp rồi thọ trì,
- gần gũi Thiện Tri Thức và phụng sự không mệt mỏi,
- luôn thích nghe Pháp không bao giờ chán,
- tùy theo điều đã nghe mà như lý tư duy,
- vào Đẳng Trì chân thật,
- lìa mọi quan điểm lệch lạc,
- khéo quán sát các pháp và đạt được dấu ấn thật tướng của chúng,
- biết rõ con đường chẳng tốn công phí sức của Như Lai,
- đi đến cánh cổng phổ biến của trí tuệ,
- và vào cánh cổng của Nhất Thiết Trí Trí để vĩnh viễn được dừng nghỉ,
thì liền có thể thanh tịnh Diệu Tuệ Đến Bờ Kia.
Nếu họ thị hiện nghiệp hành trong tất cả thế gian,
- giáo hóa chúng sanh mà chán ghét hay mệt mỏi,
- tùy theo sở thích của chúng sanh mà hiện thân,
- mọi thực thành đều không nhiễm trước,
- hoặc thị hiện phàm phu hay thị hiện tu tập các thực hành của thánh nhân,
- hoặc thị hiện sanh tử hay thị hiện tịch diệt,
- khéo có thể quán sát hết thảy mọi việc làm,
- thị hiện tất cả những việc trang nghiêm mà chẳng tham trước,
- và vào khắp các đường để độ thoát chúng sanh,
thì liền có thể thanh tịnh Phương Tiện Đến Bờ Kia.
Nếu họ thành tựu hết tất cả chúng sanh,
- trang nghiêm hết tất cả thế giới,
- cúng dường hết tất cả chư Phật,
- thông đạt hết Pháp không chướng ngại,
- tu hành hết các thực hành biến khắp Pháp Giới,
- thân luôn trụ cho đến hết tất cả kiếp vị lai,
- biết hết niệm trong tất cả tâm,
- giác ngộ hết lưu chuyển môn và hoàn diệt môn [trong 12 Duyên Khởi],
- thị hiện hết tất cả quốc độ,
- và chứng đắc hết trí tuệ của Như Lai,
thì liền có thể thanh tịnh Thệ Nguyện Đến Bờ Kia.
Nếu họ đầy đủ sức tâm sâu do chẳng có tạp nhiễm,
- đầy đủ sức tin sâu do không gì có thể tồi phục,
- đầy đủ sức đại bi do chẳng sanh chán ghét hay mệt mỏi,
- đầy đủ sức đại từ do việc làm bình đẳng,
- đầy đủ sức Tổng Trì do có thể dùng phương tiện trì giữ tất cả nghĩa,
- đầy đủ sức biện tài do khiến hết thảy chúng sanh hoan hỷ mãn túc,
- đầy đủ sức Đến Bờ Kia do trang nghiêm Đại Thừa,
- đầy đủ sức đại nguyện do vĩnh viễn không để chúng đoạn tuyệt,
- đầy đủ sức thần thông do sanh ra vô lượng thị hiện,
- và đầy đủ sức gia trì do khiến tín giải cùng lãnh thọ,
thì liền có thể thanh tịnh Lực Đến Bờ Kia.
Nếu họ biết các nghiệp hành khởi sanh từ tham dục,
- biết các nghiệp hành khởi sanh từ sân hận,
- biết các nghiệp hành khởi sanh từ si mê,
- biết các nghiệp hành khởi sanh từ mỗi phần bằng nhau của ba độc,
- biết những thực hành tu học để vào các lãnh vực,
- trong một niệm biết vô biên nghiệp hành của chúng sanh,
- biết vô biên tâm của chúng sanh,
- biết chân thật của tất cả pháp,
- biết các Lực của hết thảy Như Lai,
- và giác ngộ khắp cánh cổng đến Pháp Giới,
thì liền có thể thanh tịnh Trí Đến Bờ Kia.
Phật tử! Khi Bồ-tát thanh tịnh các Pháp Đến Bờ Kia như thế, khi viên mãn các Pháp Đến Bờ Kia, và khi không từ bỏ các Pháp Đến Bờ Kia, ngài trụ trong đại trang nghiêm của Bồ-tát Thừa. Tùy theo sự nhớ tưởng của mình đối với tất cả chúng sanh hữu duyên, ngài đều thuyết Pháp cho họ để khiến tăng trưởng nghiệp thanh tịnh mà được giải thoát:
- đối với những ai bị đọa đường ác thì dạy họ phát tâm;
- đối với những ai ở trong các nạn thì khiến họ siêng năng tinh tấn;
- đối với chúng sanh nào nhiều tham dục thì chỉ họ Pháp lìa tham dục;
- đối với chúng sanh nào nhiều sân hận thì khiến họ thực hành bình đẳng;
- đối với chúng sanh nào chấp trước quan điểm thì thuyết giảng duyên khởi cho họ;
- đối với chúng sanh ở cõi dục thì dạy họ lìa tham dục, sân hận, và các pháp ác bất thiện;
- đối với chúng sanh ở cõi sắc thì tuyên nói Diệu Quán cho họ;
- đối với chúng sanh ở cõi vô sắc thì tuyên nói trí tuệ vi diệu cho họ;
- đối với người tu Nhị Thừa thì dạy họ thực hành tịch tĩnh;
- đối với ai thích Đại Thừa thì thuyết giảng Mười Lực trang nghiêm rộng lớn cho họ.
Như lúc sơ phát tâm vào thuở xưa và thấy vô lượng chúng sanh bị đọa các đường ác, ngài gầm lên đại sư tử hống mà nói lời như vầy:
'Tôi sẽ dùng đủ mọi Pháp môn tùy theo sự thích hợp của hữu tình mà độ thoát họ.'
Bồ-tát đầy đủ trí tuệ như thế và có thể rộng độ thoát hết thảy chúng sanh.
Phật tử! Với đầy đủ trí tuệ như thế, Bồ-tát khiến mạng mạch của Tam Bảo vĩnh viễn chẳng bị đoạn tuyệt.
Vì sao thế? Bởi đại Bồ-tát dạy các chúng sanh phát khởi Đạo tâm, cho nên có thể khiến mạng mạch của Phật không bị đứt đoạn. Ngài luôn vì chúng sanh mà mở bày Pháp tạng, cho nên có thể khiến mạng mạch của Pháp không bị đứt đoạn. Ngài khéo thọ trì giáo Pháp mà chẳng hề trái ngược, cho nên có thể khiến mạng mạch của Tăng không bị đứt đoạn.
Lại nữa, Bồ-tát đều có thể xưng tán tất cả đại nguyện, cho nên có thể khiến mạng mạch của Phật không bị đứt đoạn. Ngài phân biệt cùng diễn nói cánh cổng của nhân và duyên, cho nên có thể khiến mạng mạch của Pháp không bị đứt đoạn. Ngài luôn siêng tu tập Sáu Pháp Hòa Kính, cho nên có thể khiến mạng mạch của Tăng không bị đứt đoạn.
Lại nữa, Bồ-tát gieo xuống hạt giống Phật ở trong ruộng của chúng sanh, cho nên có thể khiến mạng mạch của Phật không bị đứt đoạn. Ngài hộ trì Chánh Pháp mà chẳng hề luyến tiếc thân mạng, cho nên có thể khiến mạng mạch của Pháp không bị đứt đoạn. Ngài lãnh đạo đại chúng mà chẳng hề mệt mỏi, cho nên có thể khiến mạng mạch của Tăng không bị đứt đoạn.
Lại nữa, Bồ-tát thảy đều phụng trì các Pháp thuyết giảng và giới luật chế định bởi chư Phật ở quá khứ, hiện tại, cùng vị lai mà tâm chẳng bao giờ lìa bỏ, cho nên có thể khiến mạng mạch của Phật Pháp Tăng không bị đứt đoạn.
Và như thế, Bồ-tát nối tiếp vẻ vang Tam Bảo, hoàn toàn không có lỗi lầm trong tất cả thực hành, và mọi việc làm đều hồi hướng về cánh cổng của Nhất Thiết Trí. Bởi vậy ba nghiệp của họ chẳng chút tì vết. Do chẳng chút tì vết nên những việc thiện mà họ làm, các thực hành tu tập, giáo hóa chúng sanh, thuyết giảng Pháp tùy theo căn cơ, và cho đến một niệm cũng chẳng có sai lầm. Họ đều tương ứng với phương tiện cùng trí tuệ, và thảy hồi hướng về Nhất Thiết Trí Trí mà không một thứ nào là uổng công.
Bồ-tát tu tập các Pháp lành như thế nên trong từng niệm được trọn đủ mười loại trang nghiêm. Những gì là mười? Đó là:
- thân trang nghiêm, do bởi thị hiện sự điều phục phù hợp với mỗi chúng sanh;
- ngữ trang nghiêm, do bởi đoạn trừ mọi nghi ngờ và khiến tất cả hoan hỷ;
- ý trang nghiêm, do bởi vào hết thảy Đẳng Trì trong một niệm;
- cõi Phật trang nghiêm, do bởi tất cả thanh tịnh và lìa mọi phiền não;
- quang minh trang nghiêm, do bởi phóng ra vô biên ánh sáng để soi khắp chúng sanh;
- chúng hội trang nghiêm, do bởi tụ họp chúng hội ở khắp nơi để khiến đều hoan hỷ;
- thần thông trang nghiêm, do bởi thị hiện tự tại tùy theo tâm của chúng sanh;
- chánh giáo trang nghiêm, do bởi có thể thu nhiếp hết thảy người thông tuệ;
- lãnh vực tịch diệt trang nghiêm, do bởi ở một nơi thành Đạo mà cũng chu biến khắp mười phương không chút thừa sót;
- lời nói thiện xảo trang nghiêm, do bởi thuyết Pháp tùy theo nơi xứ, tùy theo thời gian, và tùy theo căn khí của mỗi hữu tình.
Khi Bồ-tát thành tựu trang nghiêm như thế, trong từng niệm của thân ngữ ý đều không uổng công và hồi hướng tất cả về cánh cổng của Nhất Thiết Trí.
Nếu có chúng sanh nào thấy vị Bồ-tát này, thì phải biết cũng lại không uổng công, bởi họ chắc chắn sẽ thành Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác. Nếu có ai chỉ nghe tên ngài, hoặc cúng dường ngài, hoặc đồng trú với ngài, hoặc ghi nhớ ngài, hoặc theo ngài xuất gia, hoặc nghe ngài thuyết Pháp, hoặc tùy hỷ căn lành của ngài, hoặc khâm phục kính mến ngài từ xa, và cho đến tuyên dương cùng tán thán danh tự của ngài thì họ đều sẽ đắc Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác.
Phật tử! Ví như có một loại thuốc tên là thiện kiến. Hễ chúng sanh nào thấy nó thì sẽ trừ sạch các chất độc. Bồ-tát thành tựu Pháp này thì cũng như thế. Bởi nếu có chúng sanh nào thấy ngài thì mọi thứ độc của phiền não đều được diệt trừ và Pháp lành tăng trưởng.
Phật tử! Đại Bồ-tát trụ ở Pháp này thì hãy siêng tu tập thêm:
- dùng ánh sáng trí tuệ để hủy diệt mọi đen tối của si mê;
- dùng sức từ bi để tồi phục ma quân;
- dùng đại trí tuệ và sức phước đức để chế ngự các ngoại đạo;
- dùng Kim Cang Định để diệt trừ tất cả tâm cấu nhiễm và phiền não;
- dùng sức tinh tấn để tu tập mọi căn lành;
- dùng sức căn lành từ thanh tịnh cõi Phật để rời xa hết thảy đường ác và các nạn;
- dùng sức không chấp trước để thanh tịnh cảnh giới của sự hiểu biết;
- dùng sức phương tiện với trí tuệ để sanh ra tất cả lãnh vực của Bồ-tát, các Pháp Đến Bờ Kia, các Đẳng Trì, Sáu Thần Thông, Ba Minh, cùng với Bốn Không Sợ Hãi, và khiến chúng đều thanh tịnh;
- dùng sức của hết thảy Pháp lành để viên mãn tịnh độ của chư Phật, vô biên tướng hảo, và thân ngữ ý được trang nghiêm đầy đủ;
- dùng sức hiểu biết tự tại quán sát để rõ Mười Lực, Bốn Không Sợ Hãi, và 18 Pháp Chỉ Dành Riêng cho Phật của tất cả Như Lai thảy đều bình đẳng;
- dùng sức trí tuệ rộng lớn để biết rõ cảnh giới của Nhất Thiết Trí Trí;
- dùng sức thệ nguyện thuở xưa để tùy theo những ai nên hóa độ mà hiện ra cõi Phật, chuyển đại Pháp luân, và độ thoát vô lượng vô biên chúng sanh.
Phật tử! Đại Bồ-tát do siêng tu Pháp này nên lần lượt thành tựu các thực hành của Bồ-tát, và cho đến được bình đẳng cùng với chư Phật. Ngài làm vị đại Pháp sư ở trong vô biên thế giới, hộ trì chánh Pháp, được hết thảy chư Phật hộ niệm, thủ hộ cùng thọ trì Pháp tạng rộng lớn, đạt vô ngại biện, và vào sâu Pháp môn.
Tùy theo mỗi loài chẳng giống nhau ở trong đại chúng của vô biên thế giới, ngài hiện khắp thân mình với sắc tướng cụ túc, tối thắng vô song, và dùng vô ngại biện mà thiện xảo thuyết Pháp thâm sâu. Do bởi âm thanh viên mãn thiện xảo phân bố, ngài có thể khiến người nghe vào cánh cổng của vô tận trí tuệ. Ngài biết tâm hành và phiền não của các chúng sanh mà thuyết Pháp cho họ:
- do bởi lời nói vang ra đầy đủ thanh tịnh nên dù với một âm diễn sướng, ngài có thể khiến tất cả chúng sanh đều sanh hoan hỷ;
- do thân của ngài đoan chánh và có uy lực lớn nên ngài trụ ở giữa chúng hội mà không ai có thể hơn;
- do khéo biết tâm của chúng sanh nên ngài có thể hiện ra thân mình ở mọi nơi;
- do thiện xảo thuyết Pháp nên âm thanh của ngài chẳng bị ngăn ngại;
- do được tâm tự tại nên ngài thiện xảo thuyết giảng Pháp lớn mà không ai có thể trở ngại;
- do chẳng có điều sợ hãi nên tâm của ngài không khiếp nhược;
- do được Pháp tự tại nên không ai có thể vượt hơn;
- do được sự hiểu biết tự tại nên không ai có thể trội hơn ngài;
- do được tự tại của Pháp Đến Bờ Kia nên lời thuyết giảng của ngài chẳng trái nghịch với pháp tướng;
- do được biện tài tự tại nên ngài tùy thuận vui thích thuyết Pháp liên tục mà không gián đoạn;
- do được Tổng Trì tự tại nên ngài dứt khoát khai thị thật tướng của các pháp;
- do được biện tài tự tại nên ngài tùy theo điều diễn nói mà có thể mở ra đủ mọi cánh cổng qua thí dụ;
- do được đại bi tự tại nên ngài tinh cần dạy bảo chúng sanh mà lòng chẳng hề lười biếng hay ngừng nghỉ;
- do được đại từ tự tại nên ngài phóng ra lưới ánh sáng để vui lòng đại chúng.
Khi Bồ-tát ngồi ở tòa sư tử cao rộng để diễn nói Pháp lớn như thế, duy trừ Như Lai và chư đại Bồ-tát với thệ nguyện cùng sự hiểu biết thù thắng, còn những chúng sanh khác thì không ai có thể vượt hơn, không ai có thể thấy đỉnh đầu, và không ai có thể sáng chói hơn ngài. Nếu có người vặn hỏi để khiến ngài khuất phục thì quyết không có việc ấy.
Phật tử! Sau khi đại Bồ-tát được sức tự tại như thế, giả sử có bất khả thuyết thế giới với những Đạo Tràng rộng lớn đầy khắp chúng sanh và mỗi chúng sanh ấy có uy đức sắc tướng đều như vị chủ lãnh của Tam Thiên Đại Thiên Thế Giới, nhưng khi vị Bồ-tát này vừa mới hiện thân thì vẫn có thể sáng chói hơn đại chúng như thế.
Với đại từ bi, ngài an ủi những ai khiếp nhược. Với trí tuệ thâm sâu, ngài xem xét điều khát vọng của họ. Với biện tài vô úy, ngài thuyết Pháp cho họ và có thể khiến tất cả đều sanh hoan hỷ.
Vì sao thế, Phật tử? Đại Bồ-tát:
- do bởi thành tựu vô lượng trí tuệ luân;
- do bởi thành tựu vô lượng thiện xảo phân biệt;
- do bởi thành tựu sức chánh niệm quảng đại;
- do bởi thành tựu vô tận thiện xảo trí tuệ;
- do bởi thành tựu Tổng Trì đạt đến quyết định liễu đạt về thật tướng của các pháp;
- do bởi thành tựu vô biên Đạo tâm;
- do bởi thành tựu biện tài vi diệu với hoàn toàn không sai lầm;
- do bởi thành tựu tín giải thâm sâu được hết thảy chư Phật gia trì;
- do bởi thành tựu sức trí tuệ vào khắp chúng hội tại Đạo Tràng của chư Phật ở ba đời;
- do bởi thành tựu tâm thanh tịnh biết chư Phật ở ba đời đồng một thể tánh;
- do bởi thành tựu sự hiểu biết của tất cả Như Lai ở ba đời và đại nguyện cùng sự hiểu biết của hết thảy Bồ-tát nên có thể làm vị đại Pháp sư để mở bày và hộ trì tạng Chánh Pháp của chư Phật."
Lúc bấy giờ Pháp Tuệ Bồ-tát muốn tuyên lại nghĩa lý ở trên nên nương thần lực của Phật mà nói kệ rằng:
"Tâm trụ ở Đạo tu các phước
Luôn chẳng buông lung trồng kiên tuệ
Chánh niệm của họ mãi không quên
Chư Phật mười phương đều hoan hỷ
Ý niệm kiên cố tự khích lệ
Chẳng nương thế gian chẳng khiếp sợ
Dùng vô tranh hành vào thâm Pháp
Chư Phật mười phương đều hoan hỷ
Được Phật hoan hỷ càng tinh tấn
Tu hành phước trí Pháp Trợ Đạo
Vào các lĩnh vực tịnh thực hành
Mãn túc thệ nguyện Như Lai nói
Hãy tu như thế đắc diệu Pháp
Được Pháp này rồi ban hữu tình
Tùy lòng mong muốn cùng căn tánh
Đều thuận với họ mà khai diễn
Bồ-tát vì người diễn nói Pháp
Không bỏ các Độ mà mình tu
Đạo Đến Bờ Kia khi thành tựu
Ở biển tồn tại cứu chúng sanh
Ngày đêm siêng tu không mệt mỏi
Khiến cho Tam Bảo chẳng đoạn tuyệt
Tất cả tịnh Pháp họ tu hành
Thảy hồi hướng về địa Như Lai
Bồ-tát tu tập những thiện hành
Rộng vì thành tựu các hữu tình
Khiến họ trừ ám diệt phiền não
Hàng phục ma quân thành chánh giác
Tu hành như thế được trí Phật
Vào sâu Như Lai tạng Chánh Pháp
Làm đại Pháp sư tuyên diệu Pháp
Tưa như cam lộ rưới thấm nhuần
Từ bi thương xót khắp tất cả
Chúng sanh tâm hành biết trọn hết
Tùy họ mong muốn mà mở bày
Vô lượng vô biên Pháp chư Phật
Đi đứng khoan thai như như tượng vương
Dũng mãnh vô úy như sư tử
Bất động như núi trí như biển
Cũng như mưa lớn tiêu nóng bức"
Khi Pháp Tuệ Bồ-tát nói những bài kệ ấy xong, Như Lai hoan hỷ và đại chúng phụng hành.
Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm ♦ Hết quyển 18
Dịch sang cổ văn: Pháp sư Hỷ Học (652-710)
Dịch sang tiếng Việt: Tại gia Bồ-tát giới Thanh tín nam Nguyên Thuận
Dịch nghĩa: 4/7/2024 ◊ Cập nhật: 4/7/2024
Dịch sang tiếng Việt: Tại gia Bồ-tát giới Thanh tín nam Nguyên Thuận
Dịch nghĩa: 4/7/2024 ◊ Cập nhật: 4/7/2024